X
تبلیغات
.:: مجادله ::.

والفجر 8(فتح فاو) طولانی ترین و برجسته ترین عملیات دوران دفاع مقدس



رادیو آمریکا اظهار داشت:

« تحلیلگران نظامی غرب معتقدند که ایران برای عبور از شط العرب، نیاز به داشتن تجهیزات کافی داشته و متعجب از این موضوع اند که چگونه با تجهیزات اندک توانسته اند از این آبراه عبور کرده، به مواضع عراقیها دست یابند!»


 

 

توهین به حماسه ی فاو، بهانه ای برای شناخت بهتر آن

 

دوازده روز پیش _ در تاریخ 3 آبان 1386 _ خبری در رسانه ها منتشر شد که شگفتی پیشکسوتان جهاد و شهادت و رزمندگان قهرمان 8 سال دفاع مقدس را برانگیخت. خبر این بود: «فتح الفتوح دانشگاه کلمبیا فراتر از فتح فاو»! در این خبر با اشاره به چاپ کتاب تملق گویانه ای توسط یک مرکز جدیدالتاسیس برای ثناگویی رئیس جمهور  (مرکز پژوهش و اسناد ریاست جمهوری) با نام "تجلی هویت ایرانی در نیویورک" که در آن مجموع سخنرانی های محمود احمدی نژاد در سفر اخیر به آمریکا گردآوری شده است، به قسمت هایی از مقدمه ی عجیب و غریب آن اشاره شده بود. در بخشی از مقدمه ی موهن این کتاب چنین آمده است:

 

«از حیث آثار، شاید بتوان گفت این فتح الفتوح به مراتب فراتر از ابعاد نبرد فیزیکی ایرانیان در فتح فاو بود. در کلمبیا وضع به گونه ای دیگر بود. در فاو راهکارهای علوم طبیعی و علوم نظامی غلبه داشت اما در اینجا علوم انسانی و پیچیدگی های غیر قابل پیش بینی حکم می راند. نخبگان ایرانی فتح فاو، برای مسخر کردن زمین در عملیات آبی – خاکی والفجر 8، علاوه بر کاربست اصول پیش دستانه غافل گیری به اندازه گیری جریان جزر و مد آب تا 40 سال قبل مبادرت کردند، اما در کلمبیا رفتارهای میزبان هرگز قابل پیش بینی نبود، حتا اگر خود ایشان از میهمان دعوت هم کرده باشند.»

 

این گفتار که ناشی از عدم اطلاع نویسنده ی کتاب مذکور از حماسه آفرینی رزمندگان در عملیات والفجر 8، می باشد نه تنها توهین به رزمندگان و شهدای این عملیات بلکه تحریف بخشی از تاریخ انقلاب اسلامی ایران است. فرماندهان و رزمندگان عملیات والفجر 8 می دانند که قبل از غلبه داشتن علوم طبیعی و نظامی، اگر نصرت و معجزات و امدادهای الهی نبود هرگز امکان تصرف فاو میسر نبود.

 

علاوه بر این حجم تبلیغات وسیع بر روی یک سخنرانی معمولی که از روی کاغذ ایراد گردیده است، بسیار عجیب می نماید. چرا که اصولاً چنین سخنرانی هایی حتی برای خود اطرافیان رئیس جمهور نیز _ با توجه به محتوای تکراری آن ونیز ویژگی های سخنران که خود نیاز به پند و نصیحت دارد _ مورد استقبال قرار نمی گیرد چه برسد به آمریکایی های شیطان، که حال آنرا "فتح الفتوح"!!! می نامند. معلوم نیست رئیس جمهوری که با دعوت رسمی یک رئیس آمریکایی با ده ها اسکورت و محافظ و رعایت مسائل امنیتی و فراهم بودن امکانات تشریفاتی وارد یک کشور می شود چه چیزش قابل قیاس است با جوانان داوطلب بسجی که با بزرگترین سرمایه شان (یعنی جانشان) و با عبور از خطوط مستحکم دشمن کاملا مسلح و پس از منهدم کردن آن، به یک شهر استراتژیک و پرخطری مثل فاو وارد می شوند؟! این رئیس جمهور چه چیزی را فتح! کرده جز اینکه با اجازه ی رسمی مقامات آمریکایی وارد سرزمین شیطان بزرگ شده است؟! که حالا عوامل تحت امرش برایش مداحی می کنند و مقام او را از مقام صدها شهید و جانباز عملیات والفجر 8 بالاتر  می دانند؟

 

 

بله، قطعا برای یک جوان دانشجو در آمریکا خیلی جالب است که مستقیماً بداند رئیس جمهور کشوری که در رسانه های آمریکا آنرا تروریست می نامند، چه طرز تفکری دارد و چه حرفی می خواهد بزند و برای همین است که از او در مورد مسائل مشخصی سوال می کنند و وی جوابی می دهد که مورد تمسخر حضار قرار می گیرد. همچنانکه جوانان دانشجوی ایرانی نیز همین حس را نسبت به رئیس جمهور آمریکا دارند. اما این جالب بودن هرگز به معنای استقبال و تایید گفتار نیست. ضمن اینکه نمونه های مهمتری از حضور و سخنرانی مقامات ایرانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سازمان ملل در تاریخ ثبت گردیده است. برای مثال سخنرانی شهید بزرگوار محمد علی رجایی _ رئیس جمهور محبوب ملت ایران _ در سازمان ملل که وی در آن موقعیت حساس، با نشان دادن اثرات شکنجه های رژیم منفور پهلوی بر روی بدن خود، چشم رسانه ها و میلیونها آزاداندیش را بر روی جنایات مزدوران آمریکایی باز می نماید. اما هیچگاه شهید بزرگوار رجایی و اطرافیان دیروز و امروز وی از آن به عنوان "فتح الفتوح" یاد نکرده اند! چرا که منش شهید رجایی ساده زیستی و دوری از خودستایی و فرار از تملق و چاپلوسی بود.

 

در رابطه با خطای آشکار اطرافیان رئیس جمهور و  کسانی که تلاش می کنند او را "معجزه ی هزاره سوم"، "سقراط زمانه"، "آیت الله"، "شایسته ی پیامبری" و ... بنامند خیلی سخن گفته شده است و در اینجا نیز به همین مقدار بسنده می شود. چرا که در همان روز، طی نوشته ی جداگانه ای در این وبلاگ گفته شد که تصور رفتار محبت آمیزی که آقای رئیس جمهور در این سخنرانی می خواهد به دیگران بیاموزد، برای مردم خودش غیر قابل باور است. اما امروز غرض از این گفتار این است که ببینیم نسل جوان و عموم مردم چه چیزی از فتح فاو می دانند؟ به همین خاطر بهانه ای بهتر از این برای آشنایی بیشتر با این حماسه ی جاویدان دوران دفاع مقدس پیدا نکردیم. حال جدای از تعاریف و کاربرد الفاظ کلیشه ای می خواهیم به صورت اجمالی سختی ها و اقدامات مهم و نتایج عملیات والفجر 8 که منجر به فتح فاو شد را با استفاده از منابع معتبر  و با زبانی روان و قابل فهم بررسی نماییم.

 

 

فاو کجاست؟

 

منطقه ی فاو  تنها منطقه ی ارتباطی کشور عراق با دریاست. دریا در اقتصاد همه ی کشورها نقش بسیار مهمی دارد و حتما می دانید کشورهایی که با دریا ارتباط ندارند یکی از مصیبت های زندگی طبیعی خود را دارند، چون کشوری هستند محاصره شده از سوی سایر کشورها. کشوری که به دریا وصل است سرزمینی است که با دنیای آزاد و بدون اِعمال محدودیت با هر دولت و ملت دیگری ارتباط دارد.

 

ویژگیها و امیتازات تصرف منطقه عملیات والفجر 8

منطقه عملیات والفجر 8 هم از نظر ویژگیهای عملیاتی نسبت به سایر عملیات های دوران دفاع مقدس مشکل تر بود و هم اینکه اهداف ما یک اهداف حیاتی تری بودند. وقتی که فرماندهان، منطقه عملیاتی را یک بررسی اجمالی کردند، متوجه شدند که اگر به آن سوی "اروندرود" دست پیدا کنیم چندین نتیجه ی بسیار خوب به دنبال دارد:

1_ از نظر تاکتیکی از رودخانه ای عبور کرده ایم که در توان ارتشهای معمولی دنیا نیست. قبل از اینکه ما از رودخانه عبور کنیم، فرماندهان ارتش بعثی بررسی کرده و اعلام نموده بودند که هرگز امکان ندارد نیروی مسلحی بتواند از این رودخانه عبور کند. رودخانه اروند معمولاً جریانات غیرقابل پیش بینی دارد و عرض آن آنقدر زیاد است که به صورت مانعی طبیعی و مطمئن برای عبور از آن محسوب می گردید.

2_ یکی از بنادر مهم و استراتژیک عراق را به تصرف خود در می آوریم که شهر فاو بود.

3_ بعد از عبور از رودخانه ما با کویت که از پشتیبانان اصلی ارتش عراق بود هم مرز می شدیم که می توانست کشورهای عربی را در ادامه ی حمایت از رژیم صدام دچار تردید نماید.

4_ موجب تسلط بر پایگاه های موشکی ساحل به دریای ارتش رژیم بعثی عراق می شد که به وسیله ی آنها شمال خلیج فارس را برای کشتی های ایرانی نا امن نموده بود.

اصولاً یکی از مشکلات اساسی عملیات والفجر 8 چگونگی عبور از رودخانه اروند رود و پس از تصرف منطقه ی فاو، چگونگی پشتیبانی از ده ها هزار رزمنده ای بود که در آن سوی اروند در حال نبرد با دشمن بودند.

5_ از طرفی تنها مرز دریایی عراق، منطقه فاو و رأس البیشه بود. اگر قوای ایران به این منطقه دسترسی پیدا می کردند در مثلثی قرار می گرفتند که قاعده اش کارخانه نمک بود و یک ساقش اروندرود و ساق دیگرش خورعبدالله و راس آن نیز رأس البیشه محسوب می شد. در این صورت تنها قطعه ی دریایی عراق به محاصره کامل ارتش اسلام در می آمد، یعنی در اختیار رزمندگان قرار می گرفت.

6_ با دستیابی به مثلث فاو، نیروی دریایی عراق کاملاً در محاصره قرار می گرفت. نیروی دریایی عراق که از خور عبدالله وارد خلیج فارس می شد دیگر مجبور بود در بندر ام القصر باقی بماند و در منتهی الیه شمالی خور عبدالله پناه بگیرد. چرا که دیگر امکان خروج از خور عبدالله را نداشت. به عبارت دیگر با این عملیات نیروی دریایی عراق کاملاً در محاصره قرار می گرفت و دستش به طور کامل از آبهای خلیج فارس کوتاه می شد.»

قوای خودی

برای اجرای عملیات یک قرارگاه مرکزی داشتیم به اسم "خاتم الانبیاء (ص)" (با فرماندهی برادر محسن رضایی) و با دو قرارگاه "کربلا" و "نوح" عمل کردیم که هر کدام یگان های خود را داشتند.

یگان های تحت امر این قرارگاه ها نیز به ترتیب زیر بودند:

قرارگاه نوح (محور جنوبی) هدایت نیروهای زیر را به فرماندهی "حسین علایی" بر عهده داشت (لازم به ذکر است که پس از تصرف منطقه ی فاو، دفاع از محور ام القصر در برابر پاتک های بی وقفه ی دشمن نیز بر عهده ی این قرارگاه قرار گرفت):

 -         لشكر 41 ثارالله به فرماندهی قاسم سلیمانی.

 -         لشكر 19 فجر به فرماندهی نبی رودکی.

         - لشکر 33 المهدی (عج) به فرماندهی جعفر اسدی

 -         لشكر 31 عاشورا به فرماندهی امین شریعتی.

 -        لشكر 27 محمد رسول الله (ص) به فرماندهی محمد کوثری.

 -        لشكر 17 علی ابن ابی طالب (ع) به فرماندهی غلامرضا جعفری.

      -   لشكر 57 ابوالفضل(ع) به فرماندهی ابوالفضل نوری..

16 -        گردان از توپخانه.

 

قرارگاه كربلا (محور شمالی)  هدایت نیروهای زیر را به فرماندهی "احمد غلامپور" بر عهده داشت:

 -        لشكر 14 امام حسین (ع) به فرماندهی شهید حسین خرازی.

 -        لشكر 8 نجف اشرف به فرماندهی شهید احمد کاظمی.

 -        لشكر 25 كربلا به فرماندهی مرتضی قربانی.

 -        لشكر 5 نصر به فرماندهی باقر قالیباف.

 -        لشكر 7 ولی عصر (عج) به فرماندهی عبدالمحمد رئوفی.

 -        تیپ مستقل 32 انصارالحسین (ع).

 -        تیپ مستقل 15 امام حسن (ع).

 -        تیپ مستقل 44 قمر بنی هاشم (ع) به فرماندهی علی زاهدی.

 هم چنین، چهار قرارگاه فرعی با ماموریت های جداگانه به شرح ذیل تشكیل شدند:

 -1قرارگاه یونس 1: تحت امر قرارگاه نوح بود با ناو تیپ كوثر ماموریت تامین خلیج فارس و انتقال تجهیزات سنگین از راه دریا را بر عهده داشت.

-2 قرارگاه یونس 2: تحت امر قرارگاه نوح با ناو تیپ امیرالمومنین(ع).

3- قرارگاه رعد: قرارگاه عملیاتی نیروی هوایی ارتش بود و ماموریت پشتیبانی هوایی و پدافند هوایی را بر عهده داشت.

-4 قرارگاه شهید سلیمان خاطر: قرارگاه عملیاتی هوانیروز بود با ماموریت تشكیل تیم آتش، تخلیه مجروح.

ضمناً قرارگاه قدس نیز به سه تیپ 21 امام رضا (ع)، 10 سیدالشهدا و 18 الغدیر ماموریت تك پشتیبانی در محور بوارین را بر عهده داشت. »

 

به هر حال سه قرارگاه از این طرف مأموریت شان را انجام می دادند و از آن طرف هم عراق به وسیله سه فرمانده مقتدر تلاش می کردند. بر اساس اطلاعات رسیده یک جا عدنان خیرالله و یک جا ماهر عبدالرشید و جای دیگر هم طه یاسین رمضان(فرمانده جیش الشعبی) یا خلیل الدوری(فرمانده سپاه هفتم) تلاش می کردند. اینها ماموریت داشتند که منطقه ی فاو را از ما پس بگیرند. درگیری های بسیار شدیدی بود، واقعا در طول جنگ چنین لحظه ای به وجود نیامده بود. تقریباً 75 روز درگیری پیوسته ادامه داشت به گونه ای که هر شب ما منتظر پاتکهای عراقی بودیم.

 

طولانی ترین عملیات دوران جنگ همین عملیات والفجر 8 است. چرا این عملیات طولانی شد؟ چون این منطقه برای دشمن ارزش حیاتی داشت؛ یعنی ارزشی که نمی توان از آن گذشت، در نتیجه در اینجا 75 روز جنگیدند که این منطقه را پس بگیرند و نتوانستند. تنها عملیاتی که بیشترین هواپیما را از دشمن زدیم عملیات والفجر 8 بود که دشمن 39 هواپیما از دست داد.

 

حضور نظامی ایران در فاو، نشانگر بی ثباتی حكومت بغداد و ضعف و ناتوانی ارتش بعثی

دشمن پس از ناتوانی در باز پس گیری یك باره فاو، شیوه پیشروی لاك پشتی را آغاز كرد تا بلكه بتواند قسمت های محدودتری را تصرف كند. و خط تبلیغاتی رسانه های جهانی هم در تحركات نظامی دشمن بی تاثیر نبود، چنانچه نشریه واشنگتن پست طی گزارشی نوشت:

«عراق نمی تواند اجازه دهد ایرانی ها در این شهر باقی بمانند، زیرا این مساله به احتمال قوی عواقبی تضعیف كننده از نظر روحی و سیاسی در داخل عراق و نیز در كشورهای همسایه خواهد داشت... تصرف شبه جزیره فاو توسط نیروهای ایران و غافلگیری عراقی ها، به طوری كه هنوز هم موفق به بیرون راندن سربازان ایرانی از منطقه نشده اند، بغداد را سخت سرافكنده كرده است.»

رادیو بی بی سی نیز طی تفسیری اظهار داشت:

«ایران به خوبی در زمین از عهده نیروها برآمد و تصرف این همه اراضی عراق، ضربه ای تحقیر آمیز به عراق وارد كرده است.»

عملیات والفجر 8 در بطن خود حاوی تاکتیکهای ویژه و برتر بود که از دید ناظران سیاسی و کارشناسان نظامی پوشیده نماند. در این زمینه حتی ماهر عبدالرشید فرمانده سپاه هفتم عراق اعتراف کرد که:

« ایران در عملیات جاری خود روشهای نظامی نوینی را بکار برده است و بر خلاف توقع در شرایط جوی سختی که بارانهای شدیدی می بارید، با استفاده از مردان قوباغه ای و پیشقراولان رزمی، حمله خود را به مواضع عراقیها آغاز کرد.» (25/11/64)

 

اتخاذ تاکتیکهای نوین، به ویژه عبور از اروند، تحلیلگران نظامی غرب را به تعجب واداشت. بطوریکه رادیو آمریکا اظهار داشت:

« تحلیلگران نظامی غرب معتقدند که ایران برای عبور از شط العرب، نیاز به داشتن تجهیزات کافی داشته و متعجب از این موضوع اند که چگونه با تجهیزات اندک توانسته اند از این آبراه عبور کرده، به مواضع عراقیها دست یابند!» (30/11/64)

تبعات ناشی از فتح فاو به منزله تغییر در ماهیت سیاسی جنگ نیز بود، به این معنا كه اتخاذ استراتژی دفاع مطلق از سوی عراق، پس از فتح خرمشهر، با این هدف بود كه جنگ در روند فرسایشی، سرانجام منتهی به پذیرش صلح از سوی ایران شود. اما فتح فاو و ارتقای موقعیت سیاسی و نظامی ایران در شمال خلیج فارس، عملا منجر به پیدایش شرایط جدیدی شد كه هیچ گونه مطابقتی با مشخصه های جنگ فرسایشی نداشت.

شورای امنیت، در پی این تحولات و تغییر موازنه قوا به سود ایران، در تاریخ1365/12/۳ ، اقدام به تهیه پیش نویس و صدور بیانیه مهمی كرد كه در بند 3 آن آمده است:

«دبیر كل از ایران و عراق بخواهد كه دو كشور بی درنگ در زمین، دریا و هوا آتش بس را رعایت كرده و بلافاصله تمام نیروهای خود را تا مرزهای بین المللی شناخته شده، به عقب بكشند.»

قبلا، در سخت ترین شرایطی كه جمهوری اسلامی مورد تهاجم قرار می گرفت، سازمان ملل، تنها اقدام به صدور بیانیه ای می كرد كه در آن صرفا اظهار تاسف می شد. اما پس از فتح فاو با صدور قطع نامه ای جدید به شماره 582، عملا به سود عراق موضع گیری كرد

ولی بعدا ـ در پی حماسه ی فتح فاو ـ فرایندی در بین اعضای دائمی شورای امنیت سازمان ملل که از قدرت های بزرگ جهانی بودند، آغاز شد و در نهایت شورای امنیت مجبور شد که عمده ی خواسته های ایران را در قطعنامه ی 598 بگنجاند تا بتواند بدین وسیله از سرنگونی رژیم بعثی عراق بر اثر فشار رزمندگان اسلام جلوگیری نماید.

نتایج عملیات

:آزاد سازی 940 كیلومتر مربع به شرح زیر

30 -         كیلومتر مربع  از زمین خودی در اروند

60 -         كیلومتر مربع  از ساحل خلیج فارس (خور عبدالله)

600-         كیلومتر مربع  از منطقه آبی آزاد شده در خلیج فارس

 -        متصرف شدن 25 كیلومتر مربع از خشكی

 -        تصرف شهر فاو و تاسیسات نفتی و بندری آن.

 -        تصرف دو پایگاه موشكی ساحل به دریا.

 -        انسداد راه ورود عراق به خلیج فارس.

 -        تسلط بر اروند رود.

 -        تسلط بر خور عبدالله.

 -        تامین شمال خلیج فارس و ایجاد امكان تردد كشتی ها به بندر امام خمینی(ره).

 -        تهدید بندر ام القصر.

 -        هم مرزی با كویت (یکی از حامیان مهم صدام در جنگ).  

 -        به اسارت درآوردن 2105 نفر از نیروهای دشمن.

 -        كشته و زخمی كردن حدود 15.000 نفر از نیروهای دشمن.

انهدام تجهیزات دشمن به شرح ذیل:

39 -          فروند هواپیما.

5 -          فروند بالگرد جنگی.

300 -          دستگاه تانك.

240 -          دستگاه نفربر.

50 -         دستگاه  لودر و بلدوزر.

5 -         دستگاه انواع خودرو.

250 -         قبضه توپ صحرایی.

55 -         قبضه توپ ضدهوایی.

2 -         فروند ناوچه موشك انداز.

اغتنام تجهیزات دشمن به شرح ذیل:

50 -         دستگاه تانك.

 45 -        دستگاه  نفربر.

  30 -       دستگاه لودر و بلدوزر.

180-         دستگاه  انواع خودرو.

 3 -        دستگاه رادار موشكی.

  20 -       قبضه توپ صحرایی.

120 -        قبضه  توپ ضد هوایی.

مطالب فوق گزارش مختصری از این عملیات بسیار مهم در تاریخ جنگ تحمیلی است که حماسه های آفریده شده در آن با توجه به به کارگیری حجم انبوهی از سلاح های شیمیایی از سوی ارتش صدام، با اقدامات سیاسی در شرایط امن و بدون جنگ، قابل مقایسه نیست. کسانی که تمایل دارند مطالب بیشتری در این زمینه بدانند می توانند به کتاب ها و مراجع مربوطه از جمله به منابع ذیل مراجعه نمایند:

 

1_ "نگین ایران"، فصلنامه مطالعات جنگ ایران و عراق، جلد 15، زمستان 1384

2_ "معرکه ی کمرشکن"، صفحه جبهه و جنگ روزنامه جمهوری اسلامی ، اسفند ماه 1385.

3_ کتاب "نبرد فاو"، مرکز مطالعات وتحقیقات جنگ

4_ کتاب "از خرمشهر تا فاو"، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ

5_ نوشته ها و سخنرانی ها پیرامون عملیات والفجر 8

 

نوشته شده توسط الف. میم در سه شنبه پانزدهم آبان 1386 ساعت 0:52 | لینک ثابت |
 
offshore